Horyzont 2020 to program skierowany na badania naukowe i innowacje w Europie. Program jest następstwem 7PR, który realizowany był w latach 2007-2013r.
W programach Ramowych polscy naukowcy uczestniczą już od 1999 roku, ich udział w poprzednich latach programowania wyniósł odpowiednio:

  • 5. Program Ramowy – 1760 projektów z Polski – suma dofinansowań 150 mln euro.
  • 6. Program Ramowy 1876 projektów z Polski  – suma dofinansowań 250 mln euro.
  • 7. Program Ramowy 1815 projektów z Polski  – suma dofinansowań 370 mln euro

Udział Polski nie przekłada się typowo na wskaźniki uczestnictwa, gdyż wskaźnik wykorzystania wydatkowanej ogólnie kwoty wyniósł tylko 1.1%.

Projektodawcy będą mieli możliwość zorientowania się w zakresie i tematyce, której będą dotyczyły konkursy w przyszłych okresach, co na pewno stanowić będzie większe możliwości pozyskania środków (znajomość zasad, wpłynie na możliwość przygotowania, zaznajomienia się z wymogami, nawiązania wcześniejszych relacji partnerskich, itd…)

Udział wydatków z sektora B+R wzrósł w ciągu ostatnich lat wzrósł niemal dwukrotnie. Polska, w szczególności NCBIR stawia na jakość i poprawę efektywności programów badawczych. NCBIR w ostatnim okresie programowania przeznaczyło niemal 30% na rozwój młodych naukowców. W działalności centrum premiowane są także uczelnie i instytuty, które prowadzą współpracę z partnerami zagranicznymi, co stanowi doskonałą formę budowania relacji w perspektywie wykorzystania innych środków.
Aby skupić wokół nowych projektów doktorantów, naukowców posiadających duży potencjał naukowo-badawczy, tworzone są kolejne instytuty, które będą miały na celu realizację projektów naukowo-badawczych.

Aby Europa mogła być konkurencyjna z takimi gospodarkami jak Japonia, Chiny, Stany Zjednoczone, czy Niemcy, należy wdrożyć systemy współpracy z przemysłem, a także rozwój badań naukowych, które będą miały odzwierciedlenie w przyszłym rozwoju naszego kraju.

Takie działania, dzięki nowym procedurom, które wdrożone zostały do programu Horyzont 2020, uproszczone zostaną procedury rozpoznawania projektów, skrócenia czasu rozpoznania aplikacji, ułatwienia procedur finansowych i inne udogodnienia, które szczególnie w Polsce ograniczały możliwość skorzystania ze środków lub utrudniały ich realizacje.

Tak naprawdę nie wiadomo jest, jak zmiany (ułatwienia) dadzą się wpasować do naszych warunków legislacyjnych (głównie ustawy o rachunkowości), a także rozporządzeń o VAT, pomocy publicznej, itd. Wśród innych cech programu HORIZON 2020, wyróżnić można m.in. to, iż zachowana zostanie proporcja pomiędzy mniejszymi i większymi projektami. Co jest bardzo istotną zmianą w porównaniu z innymi Podkreśla się rolę małych i średnich przedsiębiorstw, na których przeznaczono aż 20% budżetu całego programu. 

Na rozwój i umożliwienie zachowanie lepszej strukturyzacji programu założono budowę nowych zespołów, grup eksperckich oraz synergii funduszy Horyzontu 2020 z funduszami strukturalnymi. Dla Polski jest to niezwykle ważne, szczególnie dlatego, iż fundusze będące zasobem środków polityki spójności nakładają się tematycznie na siebie, co będzie wykorzystane dla zwiększenia oddziaływania i efektywności wydatkowania.

Kompleksowe wsparcie badań i innowacji, a szczególnie wsparcie polskich naukowców będzie możliwe za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego, który zmienia obecnie model na punkt wsparcia doradczego świadczone na rzecz potencjalnych wnioskodawców.

Całkowity budżet przeznaczony na program Horyzont 2020 wynosi 70 mld euro, co stanowi bardzo duże źródło finansowania badań i rozwoju. Polska jest jednym z potentatów programu , którzy posiadają duży potencjał i szansę na prawdziwe wykorzystanie środków i dostępnych funduszy. Coraz łatwiej jest aplikować do projektów międzynarodowych, co zawdzięcza się zmniejszeniu administracji i wymogów formalnych, które we wcześniejszych edycjach wręcz uniemożliwiały prawidłową realizację projektów.

Więcej pieniędzy będzie dostępnych na takie działania jak:

  • Testowanie
  • Tworzenie prototypów
  • Rozwój przedsiębiorczości
  • Partnerstwa publiczno-prywatne
  • Technologie nowych źródeł energii
  • Współprace na rzecz innowacji z formami i uczelniami zagranicznymi

Najlepsi naukowcy potrzebują doskonałej opieki i wsparcia, które będzie jednym z podstawowych założeń programu, w szczególności uwzględnienia zapewnienia odpowiedniej infrastruktury badawczej,

Horyzony 2020 jest zbudowanych wokół koncentracji tematycznej. Jedną z jego idei, jest idea uproszczeń. Porównując środki dostępne w poprzednich programach ramowych, budżet obecnego programu zwiększył się niemal o 20%. Nowe finansowe opcje będą bardziej dostępne i atrakcyjne dla przedsiębiorstw polskich.

Do głównych założeń kluczowych programu należą:

  • Doskonała nauka
  • Przywództwo przemysłu
  • Wyzwania społeczne

Uproszczony dostęp do podmiotów, które chcą wziąć udział (instytuty, jednostki naukowe, przedsiębiorstwa, konsorcja). W działania H2020 mogą brać także udział partnerzy np. z UZA, japonii, itd…
Instrumenty które będą tworzyły nowa jakość, by udział badań został znacznie zwiększony, a ciągły konkurs małych i średnich przedsiębiorstw uwzględnia także granty na badania naukowe, które mogą być realizowane w firmach.

Aby można było złożyć projekt, należy złożyć wniosek konsorcjum, przy czym wyróżniamy tutaj 3 kryteria podstawowe:

  • Jakość naukowa
  • Wyzwania społeczne:
  • Oddziaływanie społeczno-ekonomiczne
  • Otwarty dostęp do wyników badań, czyli udział w periodykach.
  • Konsolidacja europejskiej przestrzeni badawczej,

Nowy model finansowy

  • 100% finansowania dla jednostek naukowo-badawczych
  • Do 25% udziału wkładu własnego dla przedsiębiorstw
  • Po 5 miesiącach od zamknięcia konkursu projektodawca będzie wiedział, że otrzymał grant.

Założeniem instytucji wdrażającej kluczową datą jest 11 grudnia 2014 roku, kiedy powinno nastąpić ogłoszenie programu. Pozyskanie środków unijnych nie zależy w głównej mierze od struktury i zasobności jednostki naukowej, choć wykazanie potencjałem ma także wpływ w wygranie projektu.

Wymagania dotyczące współpracy:

  • 3 partnerzy z 3 krajów członkowskich
  • 1 partner – jeżeli dotyczy mobilności, lub małe i średnie przedsiębiorstwa
  • Aktywizacja różnych grup branżowych

Typy działań technologicznych:

  • Przestrzenie inteligentne,
  • Urządzenia pomiarowe
  • Technologie materiałowe
  • Gospodarowanie składnikami materiałów
  • Metrologia
  • Optymalizacja wykorzystania materiałów
  • Zaawansowane systemy produkcji przetwarzania NFI
  • Niskoemisyjne technologie w
  • Technologie przestrzeni kosmicznej

Finansowanie w trzech obszarach tematycznych:

  • Pierwszy filar – Doskonała baza naukowa, na który przeznaczono ok. 3 mld euro, z czego aż 1,7 mld EURO na granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych przeznaczone dla najlepszych naukowców. 800 mln euro program wydziela także na stypendia dla młodych badaczy (doktorantów, naukowców do 3 lat po obronie), co szczególnie widoczne jest w ramach programu Maria Skłodowska-Curie.
  • Drugi filar – Wiodąca pozycja w przemyśle, na który przeznaczono ok. 1,8 mld euro na ugruntowanie wiodącej pozycji Europy w takich branżach przemysłu jak technologie informacyjno-komunikacyjne, nanotechnologia, zaawansowana produkcja przemysłowa, robotyka, biotechnologia i przemysł kosmiczny;
  • Trzeci filar – Wyzwania społeczne, na który przeznaczono ok. 2,8 mld euro na projekty które zorientowane są na innowacyjne przedsięwzięcia dotyczące wyzwań społecznych np. ochrona zdrowia, rolnictwo, gospodarka morska i biogospodarka, energetyka, transport, klimat, efektywne gospodarowanie zasobami i surowcami, ochrona środowiska, samoświadome społeczeństwo oraz różne obszary bezpieczeństwa.

Paweł Materka
Broker Innowacji 
Politechnika Koszalińska